توضیحات زیست یازدهم صفر تا صد استاد موقاری
-
"نکات کلی"
درکل یک چرخۀ جنسی (در صورت عدم بارداری) ⇜ فقط در روزهای ۱۵ تا ۲۶ (پروژسترون بیشتر اب استروژن است) و در بقیه اوقات (کل مرحلۀ فولیکولی، تخمک گذاری، دورۀ قاعدگی، ۲روز آخر لوتئال) ⇜ استروژن بیشتر از پروژسترون است."ضخامت دیواره"
پایان روز ۲۸ به بعد و شروع دوره (قاعدگی) ⇜ ۲۵ تا ۲۸ (کاهش) ⇜ ۱۴ تا ۲۵ (استروژن + پروژسترون) روز ۵ تا ۱۴ (استروژن) (افزایش) ⇜ روز ۱ تا ۵ (کاهش)
ضخامت ⇐ ۱_ بیشترین ضخامت: روز ۲۵ (درمرحلۀ لوتئال)، ۲_کمترین ضخامت: حدود روز ۴ تا ۵ (درمرحلۀ فولیکولی)
درکل یک چرخۀ جنسی ⇐ ۱_ میزان حداکثر (قله) پروژسترون بیشتراز استروژن است، ۲_ میزان حداکثر (قله) LH بیشتر از FSH است"جسم زرد"
تبدیل به جسم سفید (اواخر دورۀ لوتئال) عدم ترشح ⇜ تحلیل (۲۱ تا آخر دورۀ لوتئال) کاهش ترشح ⇜ رشد جسم زرد تحت تاثیر LH (روز ۱۴ تا ۲۱) ترشح استروژن + پروژسترون ⇜ تخمگ گذاری (روز ۱۴) ⇜ تولید جسم زرد (روز ۱ تا ۱۴) جسم زرد قطعانیست
*برای روز ۱۴ اگر بعد از تخمگ گذاری باشد جسم زرد داریم اما اگر قبل ازتخمگ گذاری باشد جسم زرد نداریم.حداکثر ⇐ LH ⇜ روز ۱۴، FSH ⇜ روز ۱۴، استروژن ⇜ روز ۱۳، پروژسترون ⇜ روز ۲۱
"FSH"
در اواخر دورۀ قبل ⇜ کاهش هورمون جنسی (استروژن) ⇜ بازخوردی منفی (هم برای هیپوتالاموس که باعث افزایش هورمون آزاد کننده میشود هم برای خود هیپوفیزپیشین) ⇜ درنتیجه ⇜ افزایش ترشح FSH (از روز ۲۵ به بعد) ⇜ تا روز ۴ دورۀ بعدی (همچنان افزایش) ⇜ به علت افزایش میزان استروژن ⇜ بازخوردی منفی ⇜ کاهش ترشح FSH (از روز ۴ تا ۱۳) ⇜ روز ۱۴ (تخمگ گذاری) افزایش زیاد استروژن ⇜ بازخوردی مثبت ⇜ افزایش ترشح FSH (رسیدن به حداکثر) ⇜ پس از عمل تخمک گذاری به علت زیاد بدن استروژن ⇜ کاهش ترشح FSH (از روز ۱۴ تا ۲۵)"LH"
در اواخر دورۀ قبل ⇜ کاهش هورمون جنسی (استروژن) ⇜ بازخوردی منفی (هم برای هیپوتالاموس که باعث افزایش هورمون آزاد کننده میشود هم برای هیپوفیزپیشین) ⇜ درنتیجه ⇜ افزایش ترشح LH (روز ۲۷ اوایل دورۀ بعد) ⇜ به علت افزایش میزان استروژن ⇜ بازخوردی منفی ⇜ مانع افزایش LH میشود و در حد پایهای خون میماند ⇜ بعد به تدریج با شیب ملایم افزایش آن تندتر میشود (روز ۱۰ تا ۱۳) ⇜ روز ۱۴ (عمل تخمک گذاری): افزایش زیاد استروژن ⇜ بازخوردی مثبت ⇜ افزایش ترشح LH (رسیدن به حداکثرش) ⇜ پس از عمل تخمک گذاری به علت زیاد بودن استروژن ⇜ بازخوردی منفی ⇜ کاهش LH (از روز ۱۴ تا ۲۷)"در صورت انجام لقاح و بارداری:"
در مباحث و نکاتی که داشتیم تغییری درمرحلۀ فولیکولی و تخمک گذاری نداریم (مرحلۀ فولیکولی قبل از لقاح) ⇜ وگرنه بعد از اووسیت ثانویه در لوله فالوپ لقاح میدهد و زیگوت تشکیل میشود ⇜ تا پایان بارداری دیگه اصلا رشد فولیکول جدید، قاعدگی و... نداریم.
لقاح در مرحۀ لوتئال رخ میدهد به همین علت در روند لوتئال تغییر داریم
۱) در اواخر لوتئال (برای FSH روز ۲۵ و LH روز ۲۷) ⇜ افزایش مقدار نداریم و در مقدار کم میمانند تا فولیکول جدید رشد کند ⇜ برابری در روز ۲۶ نداریم.
۲)استروژن و پروژسترون بالا میمانند و افت نمیکنند ⇜ یعنی ⇜ پروژسترون از روز ۲۱ به بعد و استروژن از روز ۲۶ به بعد کاهش نمییابد ⇜ پروژسترون بالاتر از استروژن میماند و برابری در روز ۲۶ نداریم.
۳) حداکثر ضخامت آندومتر (روز ۲۵) تا آخر بارداری حفظ میشود (چون استروژن و پروژسترون کاهش نمییابند) و از روز ۲۵ به دیگر کاهش ضخامت نداریم ⇜ تخریب آندومتر و قاعدگی تا پایان بارداری نداریم.
۴) جسم زرد از روز ۲۱ به بعد تحلیل نمیرود و حفظ میشود و تا چندهفته به ترشحات خود ادامه میدهد (بعد از ان هم جفت) ⇜ در اواخر لوتئال تشکیل جسم سفید نداریم.
۵)در مرحلۀ لوتئال ⇜ با برخورد اسپرم و اووسیت ثانویه ⇜ اووسیت ثانویه وارد میتوز ۲ می شود و میتوز ۲ را کامل انجام میدهد ⇜ ایجاد تخمک و دومین جسم قطبی ⇜ لقاح تخمک و اسپرم ⇜ تشکیل زیگوت ⇜ زیگوت پس از انجام تقسیمات میتوز در لوله فالوپ در یکی از فرورفتگی های جدار رحم جایگزین میشود.
۶)تا پایان بارداری ⇜ مقایسه هورمون ها ⇐ ۱_ LH بیشتر از FSH
۲_ پروژسترون بیشتر از استروژن -
*درحالت طبیعی ممکن است دو اسپرم موفق به لقاح شوند و سپس تبدیل به جنین هم شوند (دوقلوی ناهمسان)
*در چند حالت ناباوری داریم یکی اینکه تعداد اسپرم کافیدنیست یکی هم اصلا تخمک آزاد نمیشود یکی هم لقاح موفق نداریم.
*تعداد لقاح به تعداد اسپرم ربطی ندارد.
*لایه داخلی دور اووسیت شفاف و ژلهای است.
*صرفا هر اسپرم تاژک داری توانایی حرکت ندارد. -
*بعد از تماس غشای اسپرم با اووسیت جدار لقاحی ایجاد میشود ⇜ جدا لقاحی در لایۀ داخلی ایجاد میشود .
*بعد از ایجاد جدار لقاحی هنوز هم اسپرمها میتوانند از لایه بیرونی رد شوند.
*مواد جدار لقاحی قبل از لقاح ساخته شده است.
غشای هسته ها (برای فرایند لقاح) ⇐ برای اسپرم ⇜ تجزیه، برای اووسیت ثانویه⇜ تجزیه (برای شروع میوز ۲)، برای تخمک ⇜ تشکیل، برای تخمک ⇜ تجزیه، برای زیگوت ⇜ تشکیل
*البته در پایان میوز ۲ ⇜ برای دومین جسم قطبی ⇜ تشکیل غشا داریم ولی خب از داستان لقاح دومین جسم قطبی بیرون است. -
*وقتی دو لقاح موفق هست امکان دارد بیش از ۲ اووسیت آزاد شده باشد و فقط دوتا از آنها موفق به لقاح شدهاند.
*در دو قلوی ناهمسان ممکن است دو جنسیت مختلف باشد اما در دوقلوی همسان قطعا باید هم جنسیت باشند.
*اگر دو قلویی هم جنسیت باشند الزاما همسان نیستند، اما اگر دوقلویی هم جنسیت نباشند قطعا ناهمسان هستند.
*هم سلول های حاصل از میتوز زیگوت در تشکیل بافت ها و اندام های جدید حضور ندارند.
*در دوقلوی همسان ما میتوانیم پدیده چسبندگی را ببینیم.
همسان (لقاح، اسپرم، زیگوت) ⇐ مرحله اول : تعداد بلاستوسیت به تعداد قلوها، تعداد تروفوبلاست به تعداد قلوها، تعداد توده های درونی به تعداد قلوها، تعداد کورین و آمنیون و حفرهی کوریونی وآمنیونی و کیسه زرده به تعداد قلوها، تعداد جفت به تعداد قلوها، تعداد لایه های زاینده تعداد قلوها ×۳
مرحله دوم: تعداد بلاستوسیت به تعداد قلوها، تعداد تروفوبلاست به تعداد قلوها، تعداد توده های درونی به تعداد قلوها، تعداد کورین و آمنیون و حفرهی کوریونی و آمنیونی و کیسه زرده به تعداد قلوها، تعداد جفت به تعداد قلوها، تعداد لایه های زاینده به تعداد قلوها×۳ -
*در بندناف سه رگ وجود دارد ⇜ ۲ سرخرگ و یک سیاهرگ
*در سرخرگ بندناف خون تیره است و خون سیاهرگ روشن است.
مواد تغذیهای (O2. موادمغذی....) ⇜ در گردش خون مادر (از آئورت) ⇜ رگ های رحم می ریزد ⇜ اطراف زوائد انگشتی ⇜ انتقال مواد تغذیهای(بیشتر از انتشار) ⇜ وارد رگ های درون زوائد میشود ⇜ سیاهرگ های بندناف ⇜ جنین ⇜ مواد دفعی جنین ⇜ ۲ سرخرگ بند ناف (خون تیره) ⇜ رگ های درون زوائد ⇜ انتقال به خون (نادری) اطراف زوائد (بیشتر از انتشار) ⇜ وارد گردش خون مادر میشود ⇜ دفعتبادل: ۱_ از جنین به مادر ⇜ مواد دفعی (CO2. مواد زائد نیتروژن دار)
۲_ از مادر به جنین ⇐ ۱_مواد مفید ⇜ مغذی: گلوکز، آمینواسید_ویتامین ها, گازی: O2, بغضی پادتن ها: برای حفاظت از جنین
۲_مواد غیر ضروری مضر ⇜ عوامل بیماری زا: مانند HIV, موادمضر: نیگوین_کوکائین/_الکل, بعضی داروها
*مادران باردارممکن است تا پایان هفته چهارم بعد از لقاح هنوز از بارداری خود مطلع نباشند. -
آقا⇐ بلوغ ⇜ اسپرماتوگونی (نزدیک سطح لوله اسپرم ساز) ⇜ میتوز ⇜ اسپرماتوسیت اولیه ⇜ میوز ۱ ⇜ اسپرماتوسیت ثانویه ⇜ میوز ۲، تمایز ⇜ اسپرماتید ⇜ اسپرم ⇜ از بیضه خارج ⇜ لوله اپیدیدیم ⇜ لوله اسپرم بر ⇜ حین عبور از کنار و پشت مثانه ⇜ یک جفت وزیکول سمینال ⇜ ۲ مجرای اسپرم بر، در زیر مثانه ⇜ وارد پروستات ⇜ میزراه ⇜ یک جفت غده پیازی میزراهی متصل به میزراه ⇜ انزال ⇜ مایع منی حاصل اسپرم ها ⇜ واژن ⇜ گردن رحم ⇜ رحم ⇜ در لوله فالوپ ⇜ رسیدن اسپرم و اووسیت ثانویه بهم ⇜ عبور اسپرم با فشار لایه خارجی اووسیت ثانویه ⇜ حین عبور ⇜ کیسه آکزوزوم پاره ⇜ آنزیم های هضم کننده ⇜ تجزیه لایه داخلی (همان بخش نفوذ) ⇜ تماس غشای اسپرم و اووسیت ⇜ ادغام غشای اسپرم و اووسیت + تشکیل جدار رحمی ⇜ ورود سر اسپرم به اووسیت ثانویه ⇜ اووسیت ثانویه میوز۲ را کامل میکند، تجزیه پوشش هسته تخمک و رها شدن ۲۳ کروموزوم هاش به سیتوپلاسم ⇜ اختلا کروموزوم ها ⇜ تشکیل غشا دور هسته جدید ⇜ زیگوت ⇜ توده ۲ یاختهای ⇜ توده ۴ یاختهای ⇜ توده ۸ یاختهای ⇜ مورولا (۱۶ یاختهای) ⇜ وارد رحم ⇜ بلاستوسیت ⇜ جایگزینی ⇜ تشکیل کوریون و آمنیون ⇜ ایجاد جفت و بندناف و ترشح HCG (تشکیل جسم زرد)
خانم⇐ اووگونی ⇜ میتوز ⇜ اووسیت اولیه ⇜ میوز ۱ ⇜ در پروفاز ۱ متوقف ⇜ بلوغ ⇜ حداکثر غلضت استروژن (روز ۱۳)، حداکثر غلضت LH و FSH (روز ۱۴) ⇜ میوز ۱ کامل میشود ⇜ تشکیل اووسیت ثانویه (و اولین جسم قطبی) ⇜ تخمک گذاری (روز ۱۴) ⇜ تشکیل جسم زرد ⇜ اووسیت ثانویه خارج شده از فولیکول ⇜ حرکات زوائد انگشت مانند قسمت شیپور فالوپ ⇜ وارد لوله فالوپ⇜ اووسیت ثانویه با همراه سلول های باقی مانده فولیکولی ⇜ با حرکات (زنش مژک های دیوارۀ لوله رحم + انقباض ماهیچه صاف دیواره ⇜ به سمت رحم حرکت میکند. -
نکات متنی بالای صوت نگاری ⇐ ۱_همزمان ⇜ تشکیل جفت در لایه های زاینده ⇜ ابتدا رگ های خونی و روده ⇜ سپس ⇜ جوانه های دست و پا
۲_ زمانی ها ⇜ انتهای ماه اول: اندام های اصلی شروع به تشکیل _ آغاز ضربان قلب، انتهای ماه دوم: همۀ اندام شکل مشخص میگیرند، انتهای ماه سوم (انتهای سه ماهه اول): مشخص شدن اندام های جنسی _ جنین دارای ویژگی های بدنی قابل تشخیص، انتهای سه ماهه دوم و سوم: به سرعت رشد جنین _ شروع عمل اندام ها -
*صد در صد در تولید مثل جنسی دونفر نقش ندارند معمولا اینطور است.
*لقاح خارجی را در اکثر ماهی ها میتوان دید نه همه ماهی ها. برخی از ماهیها لقاح داخلی دارند.
*لقاح خارجی را در بی مهرگان و مهره داران میشود دید نه همۀ آنها.
*همۀ حشرات لقاح داخلی دارند.
*لقاح خارجی فقط در آب انجام میشود اما لقاح داخلی هم میتواند درخشکی باشد هم در آب.
*جانوری که توانایی زندگی در خشکی را دارد میتواند لقاح خارجی بدهد (دوزیستان).
*همۀ سخت پوستان لقاح داخلی دارند.
*لقاح در بدن هرکدام انجام شود گامت همان فرد ازدبدن خارج نمیشود.
*هرجایی که بحث گامت هست اسپرم توانایی حرکت دارد و تخمک توانایی حرکت نداردوو اندوخته غذایی با تخمک است.
انواع لقاح ⇐ ۱_ داخلی ⇜ نوع جانور براساس مهره: هم مهره دار و هم بی مهره، نوع جانور براساس محل زیست: هم آبزی هم خشکی زی، محل انجام لقاح : هم در خشکی هم در آب، محل تسکیل زیگوت: معمولا در بدن ماده، خروج گامت: معمولا فقط نر، استفاده از اندوخته غذایی تخمک (چندروز اول): +، گامت هاپلوئید: +، حفاظت و تغذیه جنین: +
۲_ خارجی ⇜ نوع جانور براساس مهره: هم بی مهره هم مهره دار، نوع جانور براساس محیط زیست: هم آبزی هم خشکی زی، محل نجام لقاح: فقط آب، محل تشکیل زیگوت: فقط در آب، خروج گامت: هم نر هم ماده، استفاده از انداخته غذایی تخمک (چندروز اول): +، گامت هاپلوئید: +، حفاظت و تغذیه جنین: _ -
*بکرزایی را هم در مهره داران هم در بی مهره ها میتوان دید.
*به طور معمول همۀ گامت ها توانایی تقسیم ندارند اما ممکن است گامت توانایی تقسیم هم داشته باشد.
*اسپرم (گامت نر) هرگز توانایی تقسیم ندارد.تخم گذارها ⇐ ۱_ لقاح داخلی ⇜ (پرندگان، خزندگان، پستاندار تخم گذار (پلاتیپوس) (مهرهداران))
۲_ لقاح خارجی ⇜ (دوزیستان ماهی ها (نه همه) (مهره داران)) بی مهرگان آبزی (بسیاری) -
-
*ریشه های افشون از جوانه های جانبی ساقه (ریزوم) تولید شدهاند.
*فقط سیب زمینی بین مثال های کتاب دو نوع ریشه زیر زمینی دارد.
مقایسات ⇐۱_ ریزوم _ غده _ ساقه رونده ⇜ گیاه جدید از رشد جوانه ها ⇜ برخلاف پیاز (گیاه جدید ازپیازهای کوچیک)
۲_ فقط ساقه رونده ⇜ روی خاک رشد میکند (زیرخاکی نیست)
۳_ فقط ساقه رونده ⇜ دارای توانایی فتوسنتز و سبز رنگ
۴_ فقط ساقه رونده و ریزوم ⇜ افقی رشد میکند.
۵_ فقط غده ⇜ ذخیره غذایی دارد.
۶_ ساقهای افقی رشد نمیکند ⇜ قطعا زیرزمینی است (پیاز)تولید مثل غیر جنسی ⇐ ۱_ انسانی ⇜ قلمه زدن: قطعه از ساقۀ جوانه دار، پیوند زدن: جوانه یا شاخه ⇠ پیوند برگ، خوابانیدن: ساقه یا شاخه، فن کشت بافت: یاخته یا قطعی از بافت
۲_ خود گیاه (تولید مثل رویشی) ⇐ توسط ریشه (درخت آلبالو)، توسط ساقه ⇜ تخصص یافته ⇜ ریزوم: زنبق. غده: سیب زمینی. پیاز: پیاز _ لاله _ نرگس. ساقه رونده: توت فرنگی، توسط برگ (بنفشه آفریقایی) -
*گل فقط گلبرگ نیست.
*همۀ گل ها چهار بخش هستند⇜ گلبرگ، کاسبرگ، پرچم و مادگی
*هر ساک معمولا چهار کیسه گرده دارد.
*برای همۀ گیاهان مادگی تک برچه ای نیست.
*گل کامل قطعا دوجنسی است و توانایی دگر لقاحی دارد.
*گل که کامل نیست ممکن است دو جنسی باشد ممکن است تک جنسی باشد. -
*از یاخته مادر (۲n) تا اسپرم (n): ۱ میوز + ۲ میتوز
*چه اسپرم چه تخم زا تولیدشان در تخمدان است.
از یاخته پارانشیم (2n) تا تشکیل کیسۀ رویانی: ۱ میوز + ۳ مرحله میتوز (۷ تا تقسیم میتوز با ۶ سیتوکینز) ⇜ ساختار کیسۀ رویانی: ۷ سلول (۸ هسته)
پرچم معادل مادگی است.
ساک معادل تخمدان است.
کیسه گرده معادل با تخمک است.
دانه گرده رسیده معادل با کیسۀ رویانی است.
*پیاز فقط در تک لپهای هاست. -
*اغلب گرده افشانی توسط حشرات انجام میشود (پستاندار مثل: خفاش، پرنده مرغ شب خوان)
*مورد گرده افشانی ممکن است اصلا زنده نباشد.
*هر گردهای هم که روی کلاله نشست به لقاح منجر نمیشود.
*لوله گرده در مجموع یک سلول است.
تخم ضمیمه _ سیتوکینز = مایع
تخم ضمیمه + سیتوکینز = جامد -
سری کروموزومی ⇐ n: گرده نارس _ گرده رسیده (یاخته زایشی هریاخته رویشی) _ لوله گرده _ اسپرم ها _ تخم زا _ یاخته کیسۀ رویانی (البته برای سلول دو هسته باید بگه برای هر هسته) _ یاخته باقی مانده در تخمک
۲n: ⇐ یک_ ساختارهای گل ⇜ مانند ⇜ میله _ بساک _ کیسه های گرده _ تخمک (۲ پوسته و منفذ و بافت پارانشیم خودش) و...
دو_ رویان _ لپه _ ساقه رویانی _ ریشۀ رویانی _ تخم اصلی (زیگوت)
۳n: تخم ضمیمه _ بافت آندوسپرم (چه جامد چه مایع)*زنبور معمولا سراغ گل هایی میرود که زرد یا آبی باشند.
-
*در دانۀ نابالغ همۀ نهان دانهها آندوسپرم هست اما اینکه بماند یا جذب لپه شود متفاوت است.
*یکی از تغییراتی که پوسته تخمک انجام میدهد این است که معمولا سخت میشود.
*برگ های رویانی دیپلوئید هستند که در برخی گونه ها از خاک بیرون نمیآیند. -
*اولین اندام رویشی که از لوبیا و ذرت درمیاد ریشۀ رویانی است.
*بیشترین حجم دانۀ بالغ لوبیا را لپه ها به خود اختصاص دادهاند.
دانه بالغ ⇐ ۱_ ذرت (تک لپه): ۲ عدد پوسته (۲n)، آندوسپرم (۳n) ⇜ ۳ نوع ژنوتیپ، ۱ عدد لپه (۲n)، رویان (۲n)
۲_ لوبیا (دو لپه): ۲ عدد پوسته (۲n)، ۲ عدد لپه (۲n) ⇜ ۲ نوع ژنوتیپ، رویان (۲n)"مقایسه"
۱_ لوبیا⇐ تعداد لپه: ۲، نوع رویش: روزمینی، آندوسپرم در دانۀ نابالغ: +، آندوسپرم در دانۀ بالغ: _، محل رویش ساقه و ریشه از دانه: مشترک، اولین اندام رویشی بافت از دانه: ریشۀرویانی، فتوسنتز بخش ذخیره غذایی: + (مدت زمان کوتاه)، تشکیل ریشه: افشان (پرانشعاب)، تشکیل برگ: پهن قلبی، شکل رگبرگ: منشعب، ماندن پوسته دانه در زیر خاک: +، دیدن ریشه بیرون از خاک: ، قلاب شکل بودن: +
۲ ذرت ⇐ تعداد لپه: 1، نوع رویش: زیرزمینی، آندوسپرم داخل دانۀ نابالغ: +، آندوسپرم داخل دانۀ بالغ: +، محل رویش ساقه و ریشه از دانه: جداگانه، اولین اندام رویشی بافت از دانه: ریشۀ رویانی، فتوسنتز بخش ذخیره غذایی: _، تشکیل ریشه: راست (کم انشعاب)، شکل برگ: دراز و نوک تیز، شکل رگبرگ: موازی، ماندن پوستۀ دانه در زیرخاک: +، دیدن ریشه بیرون از خاک: +، قلاب شکل بودن: _
