
نگاهی خودمانی به زندگی دکتر حسین بهاروند
یک آزمایش ساده اما تماشایی در سال 1923، جایزه نوبل سال 1935 در رشته فیزیولوژی یا پزشکی را برای جنینشناس آلمانی، هانس اشپیمان (1896 تا 1941)، به ارمغان آورد، «برای کشف پدیده سازماندهنده در تکوین رویان.» این یکی از حدود ده جایزه نوبل است که تاکنون به رشته جنینشناسی تعلق گرفته و یکی از موارد کمیابی که در آن به یک پایاننامه دکتری جایزه نوبل تعلق گرفته است.
در این آزمایش که اکنون مشهور است، اشپیمان و دانشجو و دستیارش، هیلده مانگولد (1898 تا 1924)، پیوندی در رویان سمندر انجام دادند. آنها از رویان دو گونه سمندر مختلف از جنس Triturus با رنگهای مختلف استفاده کردند تا بتوانند بر اساس تاریکی یا روشنی گیرنده و دهنده را از هم تشخیص دهند. معلوم شد که با پیوند یک منطقه کوچک خاص از یک رویان اولیه سمندر به رویان دیگری در همان مرحله میتوان جنین چسبیده ناقصی را القا کرد که با جنین میزبان رودررو باشد. این منطقه کوچک رویان، که اکنون سازماندهنده اشپیمان نامیده میشود، مسئول هدایت تکوین یک بدن جنین کامل است.
کشف این پدیده توسط اشپیمان، که اکنون القای رویانی نامیده میشود، یکی از خاستگاههای زیستشناسی تکوینی مدرن به شمار میآید. پدیده القا، که در آن یک سلول یا بافت، به تکوین سلول یا بافت دیگری جهت میدهد، اهمیت بنیادی برهمکنشهای میان سلولها در تکوین رویانی را بی هیچ تردیدی ثابت کرد. مانگولد چند ماه بعد، وقتی میخواست برای پسر نوزادش شیر گرم کند، در حادثه تراژیک انفجار گاز در آشپزخانهاش جان خود را از دست داد. او هرگز انتشار مقاله دورانسازش را به چشم ندید، و جایزه نوبل نیز به افراد درگذشته اعطا نمیشود.
حسین بهاروند، هنگامی که دانشآموز سال آخر دبیرستان بود، عاشق این ماجرای باشکوه تاریخ علم شد که در کتاب درسی زیستشناسیاش روایت شده است. وقتی سوال کرد، دبیرشان به او گفت رشتهای که به این موضوعات میپردازد جنینشناسی است. همان وقت و همان جا، در تابستان 1368، بهاروند تصمیمش را گرفت که جنینشناس شود. دوره کارشناسی را در رشته زیستشناسی در دانشگاه شیراز گذراند و سپس در مقطع کارشناسی ارشد در رشته زیستشناسی تکوینی دانشگاه شهید بهشتی در تهران پذیرفته شد. سرانجام مدرک دکتریاش را در رشته زیستشناسی سلولی و تکوینی از دانشگاه خوارزمی (تربیت معلم سابق) در سال 1383 گرفت.
دانش-آموزان-آلاء
تجربیا ریاضیا انسانیا
دهم یازدهم دوازدهم
دریا دریایی ZDM @Dr-Rashidi